طبیعت گردی
1393-04-29 13:39
 

طبیعت گردی

پتانسیل استان مازندران در طبیعت گردی (اکوتوریسم)

بشر همواره از مشاهده طبیعت لذت می برده و سفر به نواحی بکر و دست نخورده و دیدار از جذابیت های طبیعی برای ارضای نیازهای روحی و روانی و ارائه پاسخی به کنجکاوی های بشر موضوع جدیدی نبوده و نیست. اما در دهه های اخیر به علت افزایش میزان خسارات و صدمات وارده بر طبیعت، حساسیت به ابعاد اکولوژیکی سفر و ارتباط گردشگری با محیط زیست بیشتر مد نظر حامیان طبیعت و صاحب نظران توسعه توسعه پایدار قرار گرفته است.

شورای مشورتی و محیط زیست کشور کانادا، اکوتوریسم را تجربه مسافرت به طبیعت می داند که به محافظت از اکوسیستم کمک می کند و در عین حال شان جامعه میزبان را نیز حفظ می نماید. در تعریفی از طبیعت گردی آمده است: اکوتوریسم یعنی مسافرت به نواحی طبیعی تقریباً دست نخورده با هدف یادگیری، تحسین و استفاده از مناظر طبیعی، حیات وحش و همچنین نمودهای فرهنگی گذشته و حال مردم بومی است. طبیعت گرد پس از مشاهده جذابیت ها، بدون این که خللی در آن ها وارد آورد و به تخریب آن ها بپردازد، محل را ترک می کند. به این ترتیب، ضمن شناختن فرهنگ، سوابق تاریخی و نمود های طبیعی منطقه، شان و جایگاه اکوسیستم را حفظ کرده، فرصت های اقتصادی و درآمدزایی را برای مردم محلی ایجاد می کند.

با افزایش آگاهی های مردم از فواید و اثرات مثبت تجربه مستقیم طبیعت، اهمیت طبیعت گردی بیشتر می شود. طبیعت گردی به تنوع زیستی ، ارزش اقتصادی می دهد. طبیعت گردانی که همه ساله  به مناطق طبیعی جذاب مسافرت می کنند، میلیون ها دلار ارز به کشور میزبان وارد کرده و برای بسیاری از مردم محلی اشتغال ایجاد می کنند. چنانچه درآمدهای حاصل از طبیعت گردی به درستی مورد استفاده قرار گیرند، زمینه لازم برای حفظ محیط زیست طبیعی و بسط مناطق حفاظت شده فراهم می آید و تحقق هدف های توسعه پایدار تسهیل می شود.

طبقه بندی های متعددی از اکوتوریسم به عمل آمده است که چند نوع اصولی و معروف آن به شرح ذیل می باشد:

1-   طبیعت گردی نرم و سخت ( آسان و تخصصی)

برخی طبیعت گردان حاضرند سختی و ریاضت بیشتری برای تجربه مستقیم طبیعت تحمل کنند و لذا در قسمت سخت ( تخصصی ) قرار می گیرند. برخی نیز تلاش چندانی در این زمینه انجام نمی دهند و در قسمت نرم (آسان) قرار می گیرند.

در طبیعت گردی نرم و آسان، تسهیلات بیشتری برای استفاده طبیعت گردان در نظر گرفته می شود و در طبیعت گردی سخت یا تخصصی، تعامل بیشتر و مستقیم تری بین طبیعت گردان و محیط طبیعی برقرار می شود و حداقل تسهیلات پشتیبانی، مورد استفاده قرار می گیرد. هر چه میزان بهره گیری از امکانات و تسهیلات پشتیبانی کمتر باشد طبیعت گردی سخت تر خواهد بود.

2-   طبیعت گردی فعال و غیر فعال

در طبیعت گردی فعال بر فعالیت ها و اقداماتی تاکید می شود که موجب تغییر رفتار گردشگران شده و حفظ محیط زیست کمک می کند. در طبیعت گردی غیر فعال، فقط رضایت گردشگر و رفاه او مد نظر قرار می گیرد و همین که فعالیت گردشگری اثر بد و ملموسی بر محیط زیست نگذارند، کفایت می کند.

3-   طبیعت گردی درست و نادرست

طبیعت گردی را می توان از منظر میزان اثر گذاری بر محیط طبیعی نیز طبقه بندی کرد. این طبقه بندی با اخلاقیات مرتبط می شود. البته در خصوص طبیعت گردی، نکته این است که باید ابتدا مشخص گردد، چه کاری درست است و سپس برای درست انجام شدن ان کار برنامه ریزی شود. در طبیعت گردی، کاری درست است که به یک پارچگی، ثبات و زیبایی مجموعه زیستی خدشه ای وارد نکند و در غیر این صورت، کار غلط و نادرستی خواهد بود. 

در تعریف طبیعت گردان، آن ها بر مبنای وضعیت، میزان تجربه، درجه پویایی و تحرکشان طبقه بندی شده اند. به طور کلی طبیعت گرد کسی است که برای بهره گیری از طبیعت به چالش های فیزیکی و فکری می پردازد.

واژه طبیعت گرد علمی نیز در متون اشاره شده که داری ویژگی های ذیل می باشد:

1-   در جست و جوی تجربه ای ژرف و موثق است.

2-   این تجربه را از نظر شخصی و اجتماعی باارزش می داند.

3-   با گروه های گردشگری بزرگ و برنامه های از پیش تعیین شده میانه خوبی ندارد.

4-   علاقه مند به تعامل با مردم بومی است و دوست دارد از خصوصیات فرهنگی آن ها مطلع شود.

5-   انعطاف پذیر است و خود را با شرایط وفق داده، تسهیلات ساده و بی تکلف را ترجیح می دهد.

6-   ناراحتی های سفر را تحمل می کند.

7-   مشارکت فعال را بر رفتار منفعلانه ترجیح می دهد.

8-   به جای هزینه کردن برای راحتی، ترجیح می دهد برای کسب تجربه خرج کند.

دسته بندی دیگر از طبیعت گردی بدین گونه می باشد:

1-   طبیعت گردی آزاد

افرادی که پویایی و تحرک کافی برای دیدار از نواحی بکر و طبیعی دارند و انعطاف پذیری بالایی نیز برخوردارند. این افراد اگر چه تعدادشان زیاد است، اما ناشناخته اند.

2-   طبیعت گردی سازمان یافته

افرادی که از طریق تورهای برنامه ریزی شده به مناطق ویزه سفر می کنند، مانند کسانی که برای دیدار از جذابیت های قطب جنوب به آن منطقه عزیمت می نمایند.

3-   گروه های علمی و دانشگاهی

افرادی که در چارچوب تحقیقات علمی برای موسسات پزوهشی و دانشگاهی به مناطق طبیعی سفر می کنند و مدت نسبتاً زیادی در مقصد اقامت دارند و بیش از طبیعت گردهای عادی به کشف رازهای طبیعت علاقه نشان می دهند.

طبیعت گردی پایدار نیز از مباحث مورد نظر می باشد که به نوعی گردشگری اطلاق می گردد که از نظر اکولوژیکی پایدار باشد یعنی به نیازهای فعلی طبیعت گردان پاسخ دهد و به حفظ و بسط فرصت های طبیعت گردی برای آینده بپردازد و به جای صدمه زدن به اکولوژی در جهت پایداری آن تلاش ورزد، طبیعت گردی پایدار خوانده می شود.

در طبیعت گردی پایدار، برای حفظ و حمایت جدی از جذابیت ها و زیبایی های طبیعی، منابع مالی و اعتبارات مورد نیاز فراهم  می شود. به این ترتیب، می توان گفت که طبیعت گردی پایدار آنتی تزی برای گردشگری است که صرفاً به منافع کوتاه مدت می اندیشد.

در طبیعت گردی پایدار ، استمرار منافع بلند مدت مطرح است و در این رابطه، طبیعت گرد کسی است که در صدد کسب تجربه صحیح و معتبر از طریق چالش های فکری و فیزیکی است و حاضر است سختی ها و ناراحتی های سفر را برای اکتساب تجربه و آگاهی تحمل کند.

طبیعت گردی پایدار یک رویکرد مدیریتی است که با توجه به هدف های ارزشی، اقتصادی، اجتماعی و محیط زیست با همکاری و همیاری مسئولان و مردم جامعه از طریق وضع قوانین و مقررات مناسب و اعمال موثر آن ها به طور مستقیم و غیر مستقیم به حفظ طبیعت بیانجامد.

طبیعت گردی در مازندران

استان مازندران، از شمال به دریای خزر با سواحل زیبای ماسه ای، از جنوب به سلسله جبال البرز با کمربندی جنگلی در حاشیه آن محدود می گردد. قلل مرتفع و یخچالی، ییلاقات و روستاهای خوش آب و هوا، دریاچه و رودخانه های متعدد و ... را داراست.

از جمله مکان های مستعد و آماده سرمایه گذاری در زمینه طبیعت گردی استان می توان به 120 منطقه نمونه گردشگری اشاره نمود. پراکندگی این مناطق از غرب به شرق شامل: 10 منطقه نمونه گردشگری در شهرستان رامسر، 11 منطقه نمونه گردشگری در شهرستان تنکابن، 8 منطقه نمونه گردشگری در شهرستان چالوس، 6 منطقه نمونه گردشگری در شهرستان نوشهر، 10 منطقه نمونه گردشگری در شهرستان نور، 8 منطقه نمونه گردشگری در شهرستان محمودآباد، 10 منطقه نمونه گردشگری در شهرستان آمل، 1 منطقه نمونه گردشگری در شهرستان فریدونکنار، 2 منطقه نمونه گردشگری در شهرستان بابلسر، 6 منطقه نمونه گردشگری در شهرستان بابل، 3 منطقه نمونه گردشگری در شهرستان قائم شهر، 4 منطقه نمونه گردشگری در شهرستان جویبار، 12 منطقه نمونه گردشگری در شهرستان سوادکوه، 12 منطقه نمونه گردشگری در شهرستان ساری، 3 منطقه نمونه گردشگری در شهرستان نکا، 9 منطقه نمونه گردشگری در شهرستان بهشهر و 4 منطقه نمونه گردشگری در شهرستان گلوگاه قرار دارند. مطالعات امکان سنجی این مناطق توسط مشاوران سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری انجام یافته و آماده واگذاری به بخش خصوصی جهت سرمایه گذاری می باشند. البته لازم به ذکر است که تعدادی از مناطق نمونه گردشگری نیز به بخش خصوصی واگذار شده و در حال بهره برداری می باشند.

لذا برای دریافتن مطلوبیت این اماکن در زمینه طبیعت گردی مناسب است، حداقل دو منطقه نمونه گردشگری به عنوان پایلوت در زمینه طبیعت گردی، انتخاب و مورد بررسی و تجزیه و تحلیل بر اساس معیارهای طبیعت گردی شوند.

انتخاب این دو منطقه بر اساس تعداد مراجعه کنندگان ملاک اولیه پژوهش می باشد. پارک جنگلی جوارم در سوادکوه و پارک جنگلی نور در این تحقیق مورد بررسی قرار می گیرند.

معیارهای زیست محیطی در طبیعت گردی:

  توسعه گردشگری در یک منطقه تاثیر اقتصادی، اجتماعی ، فرهنگی ، سیاسی و زیست محیطی متفاوتی را بر روی محیط مورد مطالعه دارد. در مبحث طبیعت گردی اولین آیتم مورد تاکید تاثیر بر محیط زیست می باشد، که بایستی مورد بررسی قرار گیرد. عوامل زیست محیطی مورد بحث شامل:

1-   آسیب رسانی به اکوسیستم

2-   جنگل زدایی و تخریب کوه

3-   کندن گیاهان و آسیب رسانی به پوشش نباتی

4-   استفاده از چوب درختان برای افروختن آتش

5-   افزایش زباله در محیط طبیعی

6-   تنزل وضعیت کیفی جذابیت های طبیعی

7-   انتقال بیماری در منطقه

8-   تهدید حیات وحش

9-   آلودگی هوا ، آب و خاک

10-                      آلودگی های صوتیِ مخل آرامش طبیعت

11-                      تنش محیط زیستی، تغییر رفتار جانوری

12-                      آسیب به خاک و خاکزیان

 

 

 

لیست مناطق نمونه گردشگری استان مازندران از شرق به غرب :

ردیف

نام منطقه نمونه گردشگری

نام شهرستان

1

منطقه تفریحی  ساحلی  دریای  آرام گلوگاه

گلوگاه

2

محور تاریخی طبیعی  سفید چاه  - توسکا چشمه

گلوگاه

3

منطقه جنگلي خربزه چشمه

گلوگاه

4

جنگل حاشیه رودخانه مشی

گلوگاه

5

منطقه میانکاله

بهشهر

6

ساحل زاغمرز

بهشهر

7

پارک  جنگلي مهربان رود

بهشهر

8

ساحل درياي آرام

بهشهر

9

منطقه جنگلي پاسند رز

بهشهر

10

منطقه جنگلي سرخ او

بهشهر

11

منطقه تفریحی  جنگلي   یانه سر ( هزار جریب )

بهشهر

12

پارک جنگلی  تفریحی  سیاحتی  تاریخی  عباس  آباد

بهشهر

13

منطقه تفریحی  جنگلي   سنگ نو

بهشهر

14

منطقه تفریحی   سياحتي سوچلما  و استخر پشت

نکا

15

پارک جنگلی  تفریحی  قرمرض  نکاء

نکا

16

ساحل مروارید خزر

نکا

17

منطقه تفریحی  ساحلی  فرح آباد ساری

ساری

18

پارک جنگلی شهید زارع

ساری

19

سد شهید رجائی  محور سلیمان تنگه

ساری

20

مجتمع  تفریحی ساحلی  گهرباران

ساری

21

منطقه جنگلی شیرین رود  خرم آباد

ساری

22

منطقه تفریحی  چشمه توس  ارست مالخاست

ساری

23

منطقه تفریحی   سياحتي دو سله

ساری

24

منطقه تفریحی  سیاحتی  جنگلی  کیاسر – جمال الدین کلا

ساری

25

فریم صحرا

ساری

26

حاشیه رودخانه تجن ساری

ساری

27

ساحل برگه

ساری

28

منطقه جنگلي امامزاده علی امره

ساری

29

منطقه سیاحتی  تفریحی  پارک جنگلی  تلار

قائم شهر

30

رودخانه تالار ( پل شاهپور تا ساحل )

قائم شهر

31

منطقه جنگلی  امامزاده سید ابوصالح

قائم شهر

32

حاشیه  دریاچه شورمست

سوادکوه

33

منطقه کوهستانی گدوک

سوادکوه

34

سد برنجستانك

سوادکوه

35

منطقه جنگلي چم چم

سوادکوه

36

پارک جنگلی آزادمهر

سوادکوه

37

آلاشت  ومجموعه تفریحی امامزاده حسن

سوادکوه

38

مجتمع تفریحی  توریستی  ورسک (جنگل عباس آباد)

سوادکوه

39

منطقه کوهستانی  جنگلی گردنه  سر  و آبشار گزو

سوادکوه

40

مجتمع تفریحی  توریستی  پارک جنگلی  اندرکلی

سوادکوه

41

مجتمع  تفریحی توریستی  حاشیه سد البرز

سوادکوه

42

منطقه تفريحي و طبيعي و تاريخي كمر پشت

سوادکوه

43

 

سوادکوه

44

 

سوادکوه

45

مجتمع  تفریحی  ساحلی دریای  چپکرود

جویبار

46

مجتمع  تفریحی  ساحلی دریای لاریم

جویبار

47

ساحل کرفون

جویبار

48

ساحل گلدشت

جویبار

49

منطقه تفریحی شيخ موسي

بابل

50

جنگل مرزناک بابل

بابل

51

محور تفریحی بابل-شیرگاه

بابل

52

پارک جنگلی بز چفت بابل

بابل

53

حوزه جنگلی شیاده و سد شیاده

بابل

54

حوزه کوهستانی فیلبند

بابل

55

مجتمع تفریحی  ساحلی دریای میرود

بابلسر

56

بازسازی- بهسازی  و زیبا سازی  رودخانه بابلرود  ( بابل- بابلسر )

بابلسر

57

ساحل فریدونکنار

فریدونکنار

58

منطقه کوهپيمايي  و تفریحی  قله دماوند  محور هراز

آمل

59

منطقه تفریحی  آبگرم لاریجان

آمل

60

منطقه تفریحی  آب اسك آمل

آمل

61

پارک جنگلی  تفریحی  میرزا کوچک خان آمل

آمل

62

شاهاندشت

آمل

63

بليران

آمل

64

نوا

آمل

65

حاشیه سد لار

آمل

66

پارک جنگلی  تفریحی  امامزاده عبدالله

آمل

67

لاسم

آمل

68

محور تفریحی  ساحلی  محمود آباد  (12هکتار)

محمودآباد

69

جنگل بونده شرفتي وبرجنده

محمودآباد

70

ساحل وزرا محله

محمودآباد

71

ساحل چاکسر

محمودآباد

72

ساحل خشت سر

محمودآباد

73

سوراخ مازو

محمودآباد

74

جنگل تشبندان

محمودآباد

75

پارک جنگلی طاهباز

محمودآباد

76

پارک جنگلی نور

نور

77

پارک جنگلی آب پری رویان

نور

78

محور تاریخی بلده

نور

79

پارك جنگلی کشپل نور

نور

80

جنگل وآبگرم های لاويج

نور

81

سدخاکی و جنگل اليمالات

نور

82

ساحل رویان

نور

83

جنگل ايزده

نور

84

ساحل دریای نور

نور

85

دشت نور

نور

86

منطقه تاریخی  طبیعی کندلوس

نوشهر

87

محور تاریخی  کجور لاشک – پول

نوشهر

88

پارك جنگلی سی سنگان

نوشهر

89

ساحل دهنو

نوشهر

90

ساحل کورکور سر

نوشهر

91

سد آویدر وجنگل اطراف

نوشهر

92

پارك جنگلي چمن رودبارك

چالوس

93

تفرجگاه دوآب مرزن آباد

چالوس

94

اویجدان

چالوس

95

منطقه اطراف سد سياه بيشه

چالوس

96

پارک فین چالوس

چالوس

97

کلاردشت و پیرامون  سردآبرود( رودبارك- ونداربن )

چالوس

98

منطقه تفريحي توريستي دریاچه  ولشت

چالوس

99

علم کوه البرز

چالوس

100

محور  دو هزار

تنکابن

101

محور سه هزار

تنکابن

102

منطقه حاشیه رودخانه  چشمه کیله

تنکابن

103

منطقه اطراف غار دانيال

تنکابن

104

جنگل خرماچال

تنکابن

105

جنگل تيلاكنار

تنکابن

106

پارك جنگلي سي سرا

تنکابن

107

جنگل مازيچال

تنکابن

108

پارك جنگلي چالدره

تنکابن

109

ساحل عباس آباد

تنکابن

110

ساحل ولی آباد

تنکابن

111

ساحل کتالم

رامسر

112

ساحل طلایی

رامسر

113

پارك جنگلي ایلمیلی

رامسر

114

دسر

رامسر

115

کاج رامسر  (دریاچه مصنوعی توریستی درساحل رامسر)

رامسر

116

مجتمع  تفریحی  تاریخی قلعه مارکوه ( کتالم و سادات شهر )

رامسر

117

محور کوهستانی  جواهرده

رامسر

118

پارک جنگلی  دالخانی

رامسر

119

پارک جنگلی  صفارود

رامسر

120

مجموعه تفریحی و تفرجی سفید تمشک

رامسر

 

 
 
  • جاذبه های مازندران
  • هنرهای سنتی و صنایع دستی استان مازندران
  • موزه ها
  • وب سایت حضرت امام
  • وب سایت مقام معظم رهبری
  • وب سایت ریاست جمهوری
حدیث روز
نشانی اداره
ساری - میدام امام - ابتدای خیابان جام جم - اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان مازندران
01133391001-5